DOĞUM SONRASI DEPRESYON
Doğumdan hemen sonraki dönem pek
çok kadın için adeta bir rüya
gibidir. Eve yeni gelen bir bebek
aileye neşe ve mutluluk saçtığı
kadar stresli de yaratır. Eve yeni
bir bireyin katılışı kadınların
önemli bir kısmında zihinsel ve
duygusal değişikliklere yol açar.
Zihinsel ve duygusal durumu
etkileyen bu durumları melankoli,
depresyon ve psikoz olarak
sınıflandırabiliriz.
Doğum sonrası "Melankoli"
Kadınların yaklaşık % 85'inde
doğumdan sonra melankolik bir durum
görülür. Bu gerçek bir duygulanım
bozukluğundan çok doğumun normal bir
parçası olarak kabul edilmelidir. En
sık doğumdan sonraki ilk haftada
ortaya çıkar.
Annelerde uyku problemleri, ağlama
krizleri, üzgün görünme halsizlik,
baş ağrıları, konsantrasyon
güçlükleri, şaşkınlık, sinirlilik,
iştahsızlık problemleri görülebilir.
Bu tablo çok önemli değildir.
Genelde 1-2 hafta içinde şikayetler
kendiliğinden kaybolur. Ancak bu
kısa geçiş döneminde ailesinin ve
eşinin anlayışlı davranması ve
kendisine yardımcı olmaları
gereklidir.
Annelerin %10-15'inde melankoli
tablosu iki haftadan uzun sürebilir.
Bu durumda depresyon söz konusu
olabilir ve profesyonel yardım
gerekebilir.
Doğum sonrası "Depresyon"
Doğum sonrası depresyon; tanım
olarak doğumdan sonraki 4 hafta
içinde, herhangi bir zamanda majör
depressif bir dönem yaşanmasıdır.
Kadınların bir kısmında görülen
doğum sonrası depresyon melankoliden
daha farklı ve ciddi bir durumdur.
Ancak bazı kadınlarda bu süre 6
haftaya kadar uzayabilir.
Nedenleri tam olarak bilinmemekle
birlikte doğumdan sonra ani gelişen
hormonal değişimlerin etkili olduğu
düşünülmektedir. Başka bir neden de
"psikolojik stres" lerdir. Bebeğe
karşı aşırı bir sorumluluk
duygusunun gelişmesi olayın altında
yatan bir diğer sebep olabilir.
Kadının eşiyle olan anlaşmazlıkları
ya da ekonomik problemler olayı
alevlendirebilir. İlk defa anne
olanlar veya eşi ile ayrı olan
kadınlar dahi yüksek risk
altındadır. Daha önceki
gebeliklerinden sonra depresyon
yaşayanlarda da daha sık görülür.
Genelde doğumdan sonraki 1-5. günler
arasında belirtiler başlar. Hafif
depresyonda en sık görülen bulgular
halsizlik, isteksizlik, sinirlilik,
unutkanlık ve değişik korkulardır.
Bunlara genelde uyku problemleri
eşlik eder. Biraz daha ileri
vakalarda bu belirtilere aksiyete
(endişe), panik atak, ağlama
krizleri, bebeğe karşı ilgisizlik,
ciddi uyku bozuklukları ile ölüm ve
intihar düşünceleri eklenir.
Doğum sonrası depresyona % 5
oranında rastlanır. Eskiden sosyal
statü ve evlilik ilişkilerinin
depresyon ile ilişkisi olmadığı
düşünülürken yeni çalışmalarda fakir
ve bekar kadınlarda 2 kat daha sık
görüldüğü ileri sürülmektedir.
Genç yaşta anne olanlarda da 2-3 kat
fazla görülür. Gebelik esnasındaki
duygu durumu ile doğum sonrası
depresyonun bir ilişkisi
bulunamamıştır.
Doğum sonrası depresyonun tedavisi
majör depresyon ile hemen hemen
aynıdır. Genelde hastalar
psikoterapi ve antidepresan
ilaçlardan fayda görürler.
Emzirenlerde antidepresan kullanımı
önerilmediğinden tedavi esnasında
kadın doğum ve psikiyatri
hekimlerinin birlikte tedavi planı
yapmaları uygun olacaktır.
Emzirmenin olumlu etkileri nedeniyle
hafif vakalarda ilaç tedavisi yerine
sadece psikoterapi yeterli olabilir.
Hastaların 2/3'ünde şikayetler en
geç 1 yıl içinde kaybolur. Geri
kalan vakalarda ise birden fazla
sayıda depresif atak görülür.
Doğum sonrası "Psikoz"
Postpartum (doğum sonrası) görülen
en ciddi psikolojik hastalıktır.
Gebelikten önceki yıla göre
karşılaştırıldığında hastalığa
yakalanma riski 20 kat fazladır.
Psikoz; düşünce bozukluğu veya
gerçekle gerçek olmayanın ilişkinin
kaybedilmesi olarak tanımlansa da
ciddi duygulanım bozuklukları da bu
şekilde sınıflandırılabilir.
Halüsinasyonlar (gerçekte olmayan
şeyleri görme ya da duyma) veya
hezeyanlar (gerçekle ilgisi olmayan
şeylere inanma) olabilir. Önceden
kestirilemeyen duygu dalgalanmaları
görülür. Genelde doğumdan sonra 2
gün-3 hafta arasında belirtiler
ortaya çıkar.
Hezeyanlar özellikle bebek üzerine
odaklanır. Bazı durumlarda anne
bebeğe karşı aşırı koruyucu
obsesyonlar (takıntılar)
geliştirebilir. Hatta bazı vakalarda
da intihar düşünce ve girişimleri
bile olabilir.
Postpartum psikoz son derece acil ve
profesyonel yardım gerektiren ciddi
bir durumdur. Sıklıkla hastaneye
yatırılarak tedavi gerekir. Uygun
tedavi ile % 95 oranla hastalar 2-3
ay içinde iyileşir.
Doğum sonrası depresyonda
önerilerimiz
Doğum sonu depresyon, hemen her
kadında
görülebilen, geçici bir dönemdir. Bu
dönemi en
iyi ve rahat bir biçimde
atlatabilmek için
aşağıdaki önerilerimizi uygulayınız.
Kendinizi aşırı derecede yormayınız.
Uyku zihinsel sağlık açısından çok
önemlidir.
Bebeğiniz uyurken siz de uyumaya
çalışınız.
Bebeğinizin hareketleri uykunuzu
bozuyor ise onu başka bir odaya
almayı deneyiniz.
Eşinizle bir vardiya sistemi
geliştirin ve bu şekilde bebekten
sadece siz sorumlu olmayınız.
Bebeğe bakım konusunda etrafınızdaki
akraba ve arkadaşlarınızdan yardım
isteyin. Bu sayede kendinize
dinlenecek zaman ayırın.
Gebelik esnasında ve emzirme
döneminde beslenmenize dikkat edin.
Kendinizi çaresiz ve güçsüz
hissediyorsanız bir psikolog veya
psikiyatrdan destek almak için zaman
kaybetmeyiniz.
