Hafta Hafta Hamilelik Rehberi
1. Hafta
Gebesizin ve uzunca bir süre adet
kanamanız olmayacak. Gebeliğin
başlangıcı olarak, gebe kalınan
ilişkinin olduğu gün değil, bundan
yaklaşık 14 gün öncesi yani son adet
kanamasının ilk günü (SAT) kabul
edilir. Bu durumda kanamanızın
başladığı bugün istatistiksel
anlamda gebeliğiniz başlamıştır. Bu
şekilde hesaplandığında insanlarda
gebelik 280 gün yani 40 hafta sürer.
Gebeliğinizi takip ederken hafta
olarak ifade etmeyi öğrenmeli ve ay
hesabını bırakmalısınız.
2. Hafta
Endometrium adı verilen rahim zarı
da kalınlaşmaya başlamıştır. Bu
kalınlaşmanın amacı döllenme meydana
geldikten sonra oluşacak embryonun
rahim içinde rahatlıkla tutunmasını
sağlamaktır. Yeni gelişecek olan
canlının ihtiyaçlarını karşılamak
üzere vücudun bu kısmında kanlanma
artar. Bu haftanın sonunda gelişen
yumurta çatlayarak yumurtalıktan
atılır. Yani yumurtlama meydana
gelir.Bir adet döneminde kadında
sadece 1 yumurta üretilir ve çatlar.
Çift yumurta ikizlerinde ve
üçüzlerinde farklı olarak tek bir
yumurta değil birden fazla yumurta
atılır. Bu yumurtaların hepsi
döllenir ise çoğul gebelik olur
3. Hafta
Yumurtalıklardan atılan yumurta
hücresi ile erkekten gelen sperm
fallop tüplerinde karşılaşır. Pek
çok sperm, yumurta etrafında
kümelenmesine rağmen bunlardan
sadece 1 tanesi yumurtanın zarını
geçerek içine girer ve kendi genetik
materyali ile yumurtanın genetik
materyali birleşir. Bu döllenmedir.
Döllenme ile birlikte adına yaşam
denilen mucize başlar. Fertilizasyon
yani döllenme tek bir spermin
yumurta hücresinin içine girmesi ile
başlar ve zigot adı verilen oluşumun
ortaya çıkması ile sonlanır.
Fertilizasyon süreci yaklaşık 24
saat kadardır.Bir sperm yaklaşık 48
saat canlı kalabilir. İlişki
esnasında vajina içine yaklaşık 300
milyon sperm bırakılır.Spermlerin
sadece %1'i yani 3 milyon kadarı
rahim içine girebilir. Rahim içine
giren spermler kadının üreme
organları içinde ilerleyerek tüplere
kadar ulaşırlar. 10 saat süren bu
seyahat sonunda yumurta hücresine
kadar gelen spermleri başka bir
görev beklemektedir. Yumurta
hücresinin kabuğunu kırarak içine
girmek. Yumurta hücresi zona
pellucida adı verilen bir zar ile
çevrilirdir. Spermlerden sadece 1
tanesi bu zarı delerek yumurtanın
içine girebilir. Penetrasyon adı
verilen bu işlem 20 dakika kadar
sürer ve bir sperm penetre olduktan
sonra zona pellucida tamamen
kapanarak başka bir spermin girişine
izin vermez. Sperm ve yumurta
hücrelerinin çekirdeklerinin
birleşmesi ile zigot ortaya çıkar ve
döllenme sona erer. Zona
pellucida'nın içindeki tek hücreli
zigot döllenmeden Yaklaşık her 20
saatte bir hücre sayısı ikiye
katlanır Hücre sayısı 16'ya
ulaştığında artık zigot morula adını
alır.Tüm bu olaylar gerçekleşirken
zigot tüp içinde rahim boşluğuna
doğru olan seyahatini devam
ettirmektedir. 4. güne gelindiğinde
morula uterus içine ulaşmıştır. Bu
aşamada hücre bölünmesi hızla devam
etmektedir ve morulanın merkezinde
bir boşluk oluşmaya başlar.
Hücrelerin bir kısmı embryoyu diğer
kısmı plasentayı yapmak üzere
trofoblast olarak farklılaşır.
Döllenmeden 5-6 gün sonra
implantasyon yani rahim içine
yerleşme başlar. BU dönemde
trofoblastlardan hCG hormonu da
salgilanmaya başlar. Bu hormon
gebelik testlerinin pozitif olmasini
saglayan hormondur. Endometriumun
(rahim iç zari) o bölümünde kanlanma
artar ve gebeligin devami için
gerekli olan kan dolaşimi başlar.
Döllenme anında bebeğin cinsiyeti
bellidir. Eğer dölleyen sperm X
kromozomu taşıyor ise bebek kız, Y
kromozomu taşıyor ise erkek
olacaktır. Dolayısı ile bebeğin
cinsiyetini belirleyen erkek, yani
babasıdır. Kadının bebek
cinsiyetinde en ufak bir rolü
yoktur. Bu devrede cinsiyeti
saptamak ancak genetik inceleme ile
mümkündür. Bu aşamada belli olan
sadece cinsiyet değildir. 38 hafta
sonra dünyaya merhaba diyecek olan
bireyin göz renginden kan grubuna
kadar bütün genetik yapısı bellidir
ve değiştirilemez. Bu aşamada anne
adayinda herhangi bir fiziksel ya da
ruhsal degişiklik yoktur. Yanliz
implantasyon esnasinda hafif bir
lekelenme şeklinde kanama olabilir.
4. Hafta
Adetiniz gecikti mi? Hemen eczaneden
bir gebelik testi alıp evde yapın.
Sonuç negatif çıkarsa hemen
ümitsizliğe kapılmayın çünkü zaman
zaman gebelik testleri negatif
olabilir. Bu durumda yapılması
gereken en akıllıca iş hemen
doktorunuzdan randevu almaktır.
Doktorunuz sizi muayene edecektir.
Bu dönemde yapılan ultrasonografide
gebelik kesesini görmek genelde
mümkün değildir. Ancak kanda yapılan
gebelik testi %100'e yakın
doğrulukla gebeliğin olup olmadığını
tespit edebilir.. Gebe bir kadında
bazı fizyolojik ve ruhsal
değişiklikler olur. Bu aşamadaki
belirtiler adet öncesi belirtilerle
hemen hemen aynıdır. Halsizlik,
yorgunluk ve göğüslerde hassasiyet
bulunur. Döllenmeden yaklaşik 1
hafta sonra impalantasyon
gerçekleşmiştir ve trofoblast adi
verilen hücreler endometrium
hücrelerini hasarlayarak minik kan
göllenmelerine neden olmaktadirlar.
Bu göllenmeler yeni damar oluşumunu
tetikler ve oluşacak olan
plasentanin dolaşimi başlar.
Embryoblast adi verilen hücre grubu
ise hizla çogalarak 2 tabakali bir
disk oluşturur. Bu tabakalardan
üstte olani amniyon zari ve embryo
olarak gelişimine devam ederken alt
tabaka ise yolk sac adi verilen
oluşumu meydana getirir. 4. haftanın
sonunda koriyonik villus adı verilen
doku rahmin içine doğru ilerler ve
embryoda kan damarları teşekkül
etmeye başlar. Yolk sac ise kan
sistemini meydana getiren hücreleri
üretmeye başlamıştır. Bu haftanın
sonunda embryo ile plasenta arasında
connecting stalk adı verilen bir
oluşum bulunur ve bu daha sonra
göbek kordonunu meydana getirir.
Yine embryonik disk üzerinde ince
bir hücre tabakasının ortaya çıkması
gastrulasyon adı verilen devreye
gelindiğini belirler. Bu işlemin
sonunda embryonun 3 katmanı;
ektoderm, endoderm ve mesoderm
oluşur.
5. Hafta
Salgılanan hormonların etkisi ile
erken gebelik belirtilerini
hissedeceksiniz. Memelerde dolgunluk
ve hassasiyet bu haftada en sık
karşılaşılan yakınmadır.Sürekli uyku
hali ve halsizlik genelde görülen
bulgulardandır. Uterusunuzdaki
büyüme mesanenizin kapasitesini
azalttığı için sık sık tuvalete
gitme ihtiyacı duyabilirsiniz. Eğer
hala daha doktorunuza gitmediyseniz
bir an önce gidin çünkü içinizdeki
canlı ile tanışma zamanı
geldi.Doktorunuz vajinal
ultrasonografi ile gebelik kesesini
uterus içinde size gösterecektir.
Eğer ultrasonda kese görülemez ise
bu bir dış gebelik olabilir.Dış
gebelik hayati tehlike yaratabilen
ciddi bir durumdur, bu nedenle ilk
kontrolünüzü geciktirmemeniz kendi
menfaatiniz icabıdır.
Döllenmeden sonraki 16. günde
gelişim iyice hizlanir. Endoderm
tabakasindan akcigerleri çevreleyen
zarlar, dil, bademcikler, ürethra,
mesane ve sindirim sistemi
gelişirken, mesodermden kaslar,
kemikler, lenf sistemi, dalak, kan
hücreleri, kalp, akcigerler ile
üreme ve boşaltim sistemleri
farklilaşir.Cilt, tirnaklar, saç,
gözün lens tabakasi, işitme sistemi,
burun, sinüsler, agiz, anüs, diş
mineleri, hipofiz bezi, meme dokusu
ve sinir sitemi ise ektoderm
tabakasindan farklilaşir.
Döllenmeden 17-19 gün sonra
embryonik alan bir armuda benzer.
Kafa kismi kuyruk kismina oranla
daha geniştir. Ektoderm tabakasi
nöral plakayi oluşturmak üzere
kalinlaşir. Bu plakanin kenarlari
kivrilir ve nöral oluk adini alir.
Bu embryonun sinir sisteminin
taslagidir ve ilk gelişen organ
sistemlerinden birisidir. Bu
haftanın sonunda bebeğin kan
hücreleri oluşmuştur ve epitel
hücreler arasında kanallar
oluşturmaya başlamıştır. 21. güne
ulaşıldığında mesodermden köken alan
somitler nöral oluğun her iki
yanında ve kuyruk kısmından
başlayarak belirmeye başlar.
Endokardial hücreler ise erken
embryodaki ilkel kalp tüplerini
meydana getirmiştir.
6. Hafta
Belki de hala daha gebe olduğunuzu
size fark ettirecek şikayetleriniz
yok. Gebelik öncesi yaşantınız ile
hiçbir fark göremiyorsunuz.
Bilmelisiniz ki içinizde bir fabrika
var ve hayal bile edemeyeceğiniz
kadar hızlı çalışıyor. Embryonun tek
tek her hücresi sürekli faaliyet
halinde. Bu faliyetin sonucu olarak
bazı şikayetlerde yavaş yavaş ortaya
çıkmaya başlıyor. Pek çok kadın gibi
sizde özelikle sabahları
uyandığınızda midenizin bulandığını
fark edebilir hatta kusabilirsiniz.
Eskiden sizi cezbeden yemek kokuları
artık size tiksinti veriyor ya da
eşinizin o çok sevdiğiniz parfümünün
birden bire aslında hiç de güzel
olmadığını fark ettiniz. İş
arkadaşınızın sigarası hiç sizi bu
kadar rahatsız etmemişti. Aslında
tüm bu kokular yine eskisi gibi.
Değişen sizsiniz. Gebelik
hormonlarının beyninizdeki bulantı
merkezini uyarması neticesinde olan
bu durum emesis gravidarum olarak
adlandırılır. Eğer bulantı ve
kusmalar sizin yaşantınızı ve
beslenmenizi etkileyecek kadar
şiddetli olur ise hiperemesis
gravidarum tablosu gelişti
demektir.Bu durumda ilaç kullanmanız
gerekebilir. Bu dönem bebeğin organ
gelişimi için kritik olduğundan
alkol, sigara gibi bebeğe zararlı
olabilecek maddelerden uzak
durulmalıdır. Pek çok anne adayı bu
dönemde gebe olduğunu sevdikleri ve
dostları ile paylaşmak ister ve
aileye yeni bir bireyin katılacağı
müjdesi bu haftada verilir. Bazı
anne adayları ise mutlu haberi
paylaşmak için düşük riski olan
dönemin geçmesini ve gebeliğin
normal seyrettiğinden emin olmayı
beklerler. Her iki davranış şekli de
normaldir. Döllenmeden sonra 21-23
günlerde embryonun boyu 1.5-3 mm
kadar olmuştur. Bu dönemde çok hizli
bir büyüme ve degişim söz konusudur.
Somitlerin sayisi 4-12 çift
kadardir. Göz ve kulak taslaklari
meydana gelmiştir. Nöral tüp yavaş
yavaş kapanmaya başlar. Nöral taç
adi verilen kisim ise kafatasi ve
kafayi oluşturmaya başlar.Oluşan 2
endokardial tüp birleşir ve S
şeklinde tek bir tüp meydana
getiriler. Bu asimetrik oluşum ilkel
kalptir ve bu dönemde kasilmaya
başlar. Yani embryonun kalbi atmaya
başlamiştir. Ancak damarlar tam
anlami ile gelişmediginden tam bir
dolaşim olmaz.
Embryo connecting stalk ile gelişen
plasentaya baglidir. En gelişmiş
sistem merkezi sinir sistemidir ve
önbeyin tamamen kapanmiştir. 27.
Günün sonunda embryo C şeklini
almiştir. Yüz ve boyunu oluşturacak
olan kivrimlar belirgindir. Kalpde
karincik ve kulakçiklari ayiracak
olan septalar belirir.Kapakçiklar
gelişmeye başlar. Sindirim sitemini
oluşturacak olan hücreler karaciger,
mide ve pankreas üretmek üzere
farklilaşmaya başlar. Sindirim
siteminde ilk farklilaşan hücre
grubu karaciger yapacak olan
hücrelerdir. Embryo boyu 5 mm kadar
olmuştur.
7. Hafta
Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu
bir fasulye tanesi kadar olacaktır.
Bu fasulyenin tepe kısmına dikkat
ettiğinizde iki küçük siyah
noktacığı fark edebilecektiniz. İşte
bu iki küçük nokta bebeğinizin
gözleri olacaktır, hatta gözün ağ
tabakası olan retina oluşmaya
başlar.Biraz daha kenarda yer alan
topluiğne başından küçük çukurluklar
da kulaklar olarak gelişecektir.Bu
organlar hem denge hem de işitmede
görev alır. İlkel bir ağız ve dil
fark edilebilir.Yine bu haftada kol
ve bacak tomurcukları oluşmaya
başlar. İnce bir tabaka halinde deri
belirir. Beyin 3 ana kısmına
ayrılır. Tiroit bezi gelişimini
sürdürür, lenfatik sistem ilk defa
oluşmaya başlar.Kalp kısımları
plazma ve kan hücreleri ile dolar.
Kan dolaşımı başlamıştır. Şimdilik
iki bölümden oluşan kalp dakikada
150 defa atmaktadır. Doppler
ultrason ile bebeğinizin kalp
atımını doktorunuz size
dinletebilir. Akciğer gelişimi devam
etmektedir. Safra kesesi, mide,
barsaklar ve pankreas gelişimini
sürdürür. Plasentadan gelen kan
karaciğere ulaşır. Amniyon
connecting stalk'ı çevreler ve içine
alır. Connecting stalk daha sonra
erişkinde umbilikal vesicle adı
verilen bir oluşum olarak kalır.Kol
tomurcukları artık oldukça
belirgindir buna karşılık bacak
tomurcukları yeni oluşmaya başlar.
Embryo artık tamamen amniyon kesesi
içinde yerleşmiştir.Somitler kas ve
kemikleri oluşturmak üzere
farklılaşmaya başlar. Dışarıdan gebe
olduğunuzu fark ettirecek hiçbir
değişim yoktur. Bu dönemde 1-2 kilo
alınabilir ya da verilebilir. Her
iki durum da normaldir. Gebeliğin
erken belirtileri yavaş yavaş
azalmaya başlar, buna karşın bulantı
ve kusmalar artabilir. Bu şikayetler
özellikle sabah erken saatlerde daha
fazla olur.
8. Hafta
Bebeğiniz hala daha embryo olarak
adlandırılmaktadır. Bunun nedeni alt
kısmında kuyruğa benzer bir
çıkıntının olmasıdır. Gelişmekte
olan bebeğinizde küçülen tek bölüm
bu çıkıntıdır. Diğer bölümler ise
süratle büyümeye devam
etmektedir.Özellikle beyin ve kafa
hızla büyümeye devam eder.Göz
kapakları kıvrım şeklinde ayırt
edilebilir. Alt çene belirginleşmeye
başlar.Omurilik gelişimini
sürdürür.Üst damak farklılaşır.
Burnun ucu oluşur. Dişetlerinin
altında dişler gelişimini
başlatır.Yemek borusu farklılaşır ve
nefes borusundan ayrılır.Kalp içinde
kapakçıklar fark edilmeye
başlar.Kalbin 4 odacığı ayırt
edilebilir. Akciğerler yemek
borusunun iki yanında yer alırlar.
Böbrek oluşmaya başlar.Kollar
silindirik şekilde uzamaya başlarken
uçlarında el ayaları belirmeye
başlar. Kollarda sinir iletimi
başlar.Yine kollar kıvrımlanır. Bu
kıvrım gelecekteki dirsektir.
Hala daha kendinizi gebe gibi
hissetmiyor musunuz? Önemli değil.
Önünüzde daha çok zaman ve yaşanacak
şey var. Örneğin gebelik öncesinde
kapalı bir yumruk kadar olan
rahminiz artık neredeyse portakal
kadar oldu bile. Rahimdeki bu
büyümeler sizde zaman zaman
hissedeceğiniz karın kramplarına
neden olabilir. Bu arada kendinizi
ergenlik döneminde gibi
hissedebilirsiniz. Çünkü hormonal
değişimlere bağlı olarak cilt
değişiklikleri baş göstermeye
başlayacaktır. Yağlı bir cilt ve
sivilcelenme bunun en tipik
göstergeleridir. Psikolojik
durumunuz yavaş yavaş düzelmeye
başlar ve gebelik kabullenilir.
Artık gebeliğe alışmaya
başlıyorsunuz.
9. Hafta
Embryonik kuyruk iyice kaybolmuştur.
Kikirdak ve kemik dokulari oluşmaya
başlamiştir. Barsaklar göbek kordonu
içinden karin boşluguna dogru göç
etmeye başlarlar.Beyin hala daha en
büyük organdir. Yutak belli olmaya
başlar.Agiz boşlugu oluşumu
görülebilir. Kulak kepçesi
farklilaşir. Gözde retina iyice
belli olabilir. Göz kapaklari fark
edilebilir.Burun delikleri
belirir.Koku almaya yarayan sinir
oluşur.Yemek borusu uzar ve kalpden
çikan kan iki ayri yönde
pompalanmaya başlar.Meme uçlari
belirgindir.Ince barsaklar uzar,
böbrek oluşumu tamamlanir ve ilk kez
idrar üretmeye başlar.Ilkel cinsiyet
hücreleri oluşmaya başlar. Diş
genital organlarin farklilaşmasi
başlamiştir.Ancak hala daha kiz yada
erkek oldugu belli degildir. El ve
dirsek belirginleşir. Bacaklarda
sinir iletimi başlar.Bebek içinde
yüzdügü suyun içinde hafif hafif
hareket etmeye başlar. Sizde ise
ikinci adet dönemi de gecikmiştir.
Belirgin bir kilo artişi olmasa da
memeler büyürler ve dolgunluk ve
hassasiyet olur. Bu dönemde
destekleyici sütyen giymeye başlamak
gerekebilir. Mide içeriginin yemek
borusuna kaçmasi sonucu yanma hissi
olabilir. Bu dönemde günlük kalori
gereksiniminiz yaklaşik 300 kalori
artmiştir. Yeterli kalsiyum
alabilmek için bol bol süt
içmelisiniz. Eger süt içmeyi
sevmiyor iseniz özel ilaçlar ya da
daha iyisi yagsiz peynir gibi süt
ürünleri tüketebilirsiniz.
10. Hafta
Fertilizasyondan 47-48 gün sonra ilk
kez beyin dalgaları üretilmeye
başlar.Kafa dik durumdadır ve iç
kulakta denge sağlayan kısımlar
gelişir. Dudakların gelişimi
tamamlanır. Gözler
kapalıdır.Gonadlar gelişir ve testis
ya da over olarak farklılaşır. Kalp
gelişimini büyük ölçüde tamamlar.
Gövdenin dışında gelişmiş olan
barsaklar karın boşluğu içine doğru
iyice hareket ederler.Diz ve ayak
belirginleşir. Ayak parmakları ve
tırnakları belli olur. Kaslar güç
kazanmaya başlar.Kız bebeklerde
klitoris erkek bebeklerde ise penis
gelişir.Hemen hemen bütün eklemler
ve kasların oluşumu tamamlandığı
için bebek artık su kesesi içinde
hareket etmeye başlar, ancak bu
hareketler sizin hissetmeniz için
yeterli değildir.Bu haftanın sonunda
bebeğinizin organogenez adı verilen
organ gelişimi dönemi
tamamlanmıştır. Gebeliğin geri kalan
kısmında bu organların olgunlaşması
olacaktır. Bu dönemlerde anne
adayının duygu durumunda
dalgalanmalar çok sık görülür.
Kendinizi zaman zaman melankolik
zaman zaman da çok mutlu
hissedebilirsiniz. Bu çok normal bir
durumdur. Hem gelişen bebeğinizin
dişleri hem de kendi diş etlerinizin
sağlığı için yeteri kadar flor
aldığınızdan emin olmalısınız. Kan
hacminiz arttığı için cildinize
yakın toplardamarlarda koyulaşmalar
fark edebilirsiniz. Bu durum
özellikle bacaklar ve memelerde
belirgindir. Kilonuz da artık
artmaya başladı.Bulantı ve
kusmalarınızın azalmaya başlaması bu
dönemlerde beklenebilir.
11. Hafta
Bu haftadan başlayarak artik
içinizdeki bebeginiz embryo olarak
adlandirilmaz. O artik kocaman bir
FETUS ve boyu yaklaşik 3
santimetre.Gebeligin en kritik
dönemi artik sona erdi. Bu haftada
beyin hizla büyümesini
sürdürmektedir ve fetusun boyunun
yarisini kafa oluşturmaktadir.
Fetusun gözleri kapalidir ve bu göz
kapaklarinin altinda iris tabakasi
olgunlaşmasina devem etmektedir.
Böbreklerde idrar üretimi
başladigindan içinde yüzdügü amniyon
sivisinin da miktari artmaya başlar
ve bu haftada yaklaşik 50 ml olur.
Sizde ise rahim bir greyfurt
büyüklüğüne ulaşmıştır ancak hala
daha pelvis içinde yer alır.
Bulantılar azaldığından iştahta bir
artış görülür. Bu dönemde prenatal
testlerden bazıları yapılabilir.
Doktorunuz bu konuda size yol
gösterecektir. Son günlerde giderek
popülarite kazanan ilk trimester
tarama testleri üçlü test kadar
gerçekçi sonuçlar vermektedir
12. Hafta
Diş etlerinde 20 dişinde yerleri
belli olmuştur. Yüz insan
görünümündedir, agiz içinde ise üst
damak birleşmeye başlamiştir. Yüz
derisi içinde kil kökleri belirmeye
başlar. Fetusun girtlaginda ses
telleri oluşumunu tamamlar ve teorik
olarak fetus ses çikartabilir. Karin
boşlugunda ise barsaklar karin içine
girmiştir ve hareketleri
başlamiştir. Karaciger safra
salgilamaya başlar ve salgilanan
safra safra kesesinde depolanir.
Tiroid, ve pankreas gelişimini
tamamlar. Pankreastan insülin
salgilanir. Her iki cinste de diş
genital organlar gelişimini
tamamlamamiştir ancak kizlarda büyük
ve küçük dudaklar, erkeklerde ise
penis ve torbalar dikkatli gözlem
ile ayirt edilebilir.Ellerde ve
ayaklarda tirnaklar uzamaya başlar.
Sinir sitemi biraz daha olgunlaşir
ve fetusda refleksler gelişir. Bu
dönemde cilt oldukça hassastir.
Kemiklerden bazilari sertleşmeye
başlamiştir. 12. haftaya
gelindiğinde uterus yukarı doğru
büyümeye devam eder ve pelvis dışına
çıkarak karın boşluğuna girer. Artık
mesane üzerine çok fazla baskı
yapmadığından sık idrar yapma isteği
bir miktar azalır. Bu durum son 3
aya kadar bu şekilde devam eder. Bu
haftalarda başağrısı ve başdönmesi
şikayetlerine sık olarak rastlanır.
Düşük tehlikesi çok büyük ölçüde
azalmıştır. Diş etleri gebelikten
olumsuz yönde etkilendiği için diş
hekiminizden randevu almanızda ve
muayene olmanızda büyük fayda
olduğunu unutmayın. Bu haftalar diş
kontrolü için oldukça uygun
dönemdir.
13. Hafta
Fetus artık giderek daha fazla
insana benzemektedir. Gözler kafanın
yan taraflarından ortaya doğru
kaymaya başlar. Kulaklar normal
pozisyonuna doğru hareketlenir.
Dışarıdan bakıldığında bebeğin
cinsiyeti kolaylıkla saptanabilir.
Ancak ultrasonografide cinsiyet
tespiti için henüz erkendir.Çok
nadiren ve kaliteli cihazlarla bu
haftada da cinsiyet saptamak mümkün
olmaktadır.Bebeğin boyu biraz daha
uzar. Bu hafta ilk trimesterin son
haftasıdır. Gebeliğin erken
bulguları ve yarattığı şikayetler
hemen hemen hiç kalmamıştır.Bu
dönemde çok fazla yorulmamak ve
mümkün olduğunca dinlenmek
gerekir.Rahim büyüdükçe gerilir ve
etrafını çevreleyen ve kendisini
yerinde tutan zarları da gerer. Bu
hafif bir kasık ağrısı şeklinde
algılanabilir. Round ligaman ağrısı
olarak adlandırılan bu durum gelip
geçicidir ve önemli değildir. Her
şeyi etkileyen hormonlar ciltte de
değişikliklere neden olurlar.
Özellikle yüz ve boyunda
lekelenmeler olabilir. Buna gebelik
maskesi ya da chloasma adı verilir.
Geçici bir durumdur ve doğumdan
sonra düzelir. Artık karnınız
büyümeye başlamıştır. Eskiden olan
kıyafetler dar gelmeye başlayabilir.
14. Hafta
Gebeliğin en rahat dönemi olan
ikinci terimestar'a hoşgeldiniz.
Artık bebeğiniz tamamen bir insan
görünümünde. Kaslardaki güç
gelişimine bağlı olarak kafası öne
eğik değil. Zaman zaman kafasını dik
tutabiliyor. Doktorunuz ultrason ile
incelerken size bebeğinizin el
salladığını gösterecektir. Gerçi bu
tamamen refleks bir hareket ama
olsun. Bu arada bebeğiniz artık
diğerlerinden tamamen farklı. Çünkü
artık ona hiç değişmeden ömrünün
sonuna kadar eşlik edecek olan
parmak izi var!...Şu anda kendileri
yaklaşık 25 gram ağırlığında ve 10
santimetre boyunda. Artık tüm besin
ve oksijenini plasentası yardımıyla
sizden alıyor. Plasentasyonun
tamamlanması ile sizdeki uyku ve
yorgunluk hali ortadan kalkacak.
Dışarıdan bakanlar eğer yeterince
dikkat ederlerse gebe olduğunuzu
anlayabilirler. Progesteron
hormonunun etkisi ile bütün düz
kaslarınızda gevşeme meydana
gelmiştir. Bu bel ağrıları, kabızlık
ve tansiyonda hafif düşme olarak
size yansır. Bulantılar geçmiştir
ama yine progesteronun gevşetici
etkisi ile mide içeriği yemek
borunuza kaçar ve yanma olabilir.
Bulantılar geçtiği için beslenmeniz
düzelir, enerjiniz artar. Pek çok
kadın gebeliğin bu döneminde
kaybettiği cinsel dürtülerine
yeniden kavuşur. Bu hoş bir
durumdur. Unutmayın herhangi bir
komplikasyon yok ise gebelikte
cinsel ilişki yasak değildir.
15. Hafta
Bu haftanın sürpriz haberi:
Bebeğinizin saçı çıkıyor. Gelişmekte
olan bebeğin kafası üzerinde laguna
adı verilen ince ve ipeksi tüyler
belirmeye başlar. Bu ilkel saçlar
doğumda kaybolurlar. İkinci önemli
haber ise bebeğinizin parmağını
emmeye başlamasıdır. Ultrason
altında bebeğin parmağını ağzına
götürüp emdiğini doktorunuz size
gösterecektir. Korkmayın bu doğumdan
sonra bebeğin parmak emme
alışkanlığı olacağını göstermez.
Sadece anne karnındaki bir
refleksidir. Her bebek anne karnında
parmak emer diye bir kural da
yoktur, ama ultrason incelemeleri
esnasında sıkça rastladığımız bir
durumdur. Bu dönemde bebeğin cildi
oldukça incedir ve deri altında
damarlar görülebilir. Bu döneme
ulaşildiginda karniniz oldukça
büyümüştür. Elinizi karniniza
götürdügünüzde uterusunuzu top gibi
hissedebilirsiniz. Memelerden halk
arasinda agiz da denilen ve klostrum
adi verilen sivi gelebilir. Bu
normal bir durumdur
16. Hafta
Bu haftada gözler ve kulaklar bebek
doğduğunda bulunacakları son
lokalizasyonlarına gelirler. Göz
kırpma gibi basit refleksler
gelişmeye başlar.Benzer şekilde
kulaklar da son pozisyonlarını
almışlardır. Barsaklarda mekonyum
adı verilen fetal dışkı birikmeye
başlamıştır. Bu dışkı benzeri yapı
fetusun yuttuğu amniyon sıvısı,
dökülen hücreler ve sindirim sistemi
salgılarından oluşur. Macun
kıvamında koyu renkli bir yapıdır.
Sinir lifleri onlara özelliklerini
veren myelin ismindeki madde ile
kaplanmaya başlar. Myelin sinir
iletimi için son derece önemli bir
maddedir. Dolaşım sistemi tam anlamı
ile fonksiyonel olmuştur. Bebeğin
plasentası yaklaşık fetus kadardır.
Göbek kordonu sistemi olgunlaşmaya
başlar. 120 gram olan bebek
avucunuza sığacak kadar büyümüştür.
Ultrason altında bebeğin hıçkırdığı
saptanabilir. Bu solunumun başlama
işaretlerinden biridir. Bu haftanın
diğer bir ilki de bebekteki ışık
refleksinin ortaya çıkışıdır. Artık
bebeğiniz teorik olarak ışığa tepki
verebilir. Bu hafta her açıdan
oldukça önemlidir. Bebeğin cinsiyeti
bu haftada açıklığa kavuşur. İyi bir
ultrason cihazı ve deneyimli bir göz
16. haftada bebeğin cinsiyetini çok
büyük bir olasılıkla saptar. Bazı
durumlarda 12-14. haftalarda da
cinsiyet görülebilir, ya da
gebeliğin son dönemlerine kadar hiç
görülemeyebilir fakat bu çok nadir
bir durumdur. Yine bu haftada down
sendromu açısından son derece önemli
olan üçlü tarama testi yapılabilir.
Bu test için ideal zaman aralığı
16-20. haftalardır. Tecrübeli anne
adayları bebeğin ilk hareketini bu
haftada hissedebilirler. Ancak
hareketin hissedilmemesi anormal bir
durum olduğu anlamına gelmez. İlk
gebeliğini yaşayanlarda bu 20 hafta
civarında gerçekleşir.
17. Hafta
Onyedinci haftaya ulaşildiginda
bebegin cilt altindaki yag depolari
yavaş yavaş dolmaya başlar. Bu
bebeginizin hizli büyüme evresine
girdiginin belirtisidir. Büyümeye
bagli olarak sizinde kilo artişiniz
bir miktar hizlanacaktir. Bu haftaya
kadar 2-4 kilo arasinda almiş
olmaniz normaldir. Bebegin tüm organ
sistemleri fonksiyoneldir. Ayrica
içinde yüzdügü amniyon sivisini
akcigerlerine çekmekte ve geri
vermektedir. Bu ilkel solumadir.
Bebegin dogum sonrasi normal nefes
alip verişini saglayacak sistemlerin
olgunlaşmasi için gereklidir. Kalbi
ise inanilmaz bir eforlarla sürekli
kan pompalamaktadir. Inanmasi güç
olabilir ama bebeginizin kalbi onun
vücuduna günde yaklaşik 25-30 litre
kan pompaliyor. Siz de karınızı
elleyerek rahminizin ulaştığı boyutu
hissedebilirsiniz. Bu haftada
rahimin tepe noktası yani fundus
göbek deliğinin 3-4 parmak
altındadır. Pek çok anne adayı bu
haftalarda bebekleri, doğumun nasıl
olacağı gibi konularda endişe
duyarlar. Yapılacak olan üçlü test
bu endişeleri biraz giderebilir.
18. Hafta
Minik bebeğinizin kemiklerinin büyük
bir kısmı hala daha lastik
sertliğinde ancak giderek
sertleşiyor ve doğumdaki halini
alıyor. Yeterli kalsiyum almayı
ihmal etmemeniz kemik olgunlaşması
için çok önemli. Anne karnındaki
bebeğin uyanık olma ve uyuma
periyotları vardır. Gözlerin
üzerinde kaşlar ortaya çıkmaya
başlar. Kız bebeklerde pelvis içinde
gelişen yumurtalıklarda ilkel
yumurta hücreleri belirir. Yine kız
bebeklerde uterus tamamı ile
oluşmuştur. Erkek bebeklerde ise
prostat bezi gelişimini
tamamlar.Cilt altında kahverengi yağ
içeren doku meydana gelir. Deriyi
kaplayan ve verniks caseosa adı
verilen krem şeklindeki madde
izlenebilir. Plasenta gelişimini
tamamlamıştır ve bu haftadan sonra
kalınlığı artmaz, sadece çap olarak
büyür. Dışarıdan bakıldığında
kişinin gebe olduğu artık çok rahat
anlaşılabilir. Bebek hareketleri
çoğu anne adayı tarafından
hissedilebilir. Eğer hala daha
hissetmediyseniz endişelenmeyin,
önünüzde 1-2 hafta daha olabilir.
Artmış kan hacmine bağlı olarak
çeşitli şikayetler olabilir. Yine
düz kas gevşemelerine bağlı olarak
ani tansiyon düşmeleri görülebilir.
Yatar pozisyondan ayağa kalkarken bu
işi yavaş yavaş yapmaya özen
gösterin. 35 yaşın üstündeki anne
adaylarında ya da üçlü testte
şüpheli durum saptananlarda
amniyosentez bu haftalarda yapılır.
19. Hafta
Artık gebeliğiniz fark ediliyor ve
gebe kıyafetlerinin her kadına çok
yakıştığını unutmayın. Fark
edeceğiniz başka bir değişiklik ise
memelerinizdeki kahverengi alanın
giderek büyümeye başlamasıdır.
Areola adı verilen bu bölge memenin
yarısını kaplayabilir. Bu normal bir
durumdur ve doğumdan sonra onikinci
aya kadar devam edebilir. Bu dönemde
yürüyüş hem bünyeniz hem de
psikolojik durumunuz için
yararlıdır. Bebeğinizin vücudu krem
benzeri bir madde ile çevrilidir.
Onun hassas cildini uzun süre suda
kalmanın etkilerinden koruyacak olan
bu maddenin adı vernix caseosa'dır.
Ultrasonda ise bebeğinizin sürekli
hareket halinde olduğunu
görebilirsiniz. Ne yazık ki henüz
eşiniz sizin bu heyecanınıza ortak
olamayacak. Çünkü hareketler henüz
dışarıdan elle hissedilebilecek
kadar kuvvetli değil.
20. Hafta
Tebrikler. Gebelik maceranızın tam
ortasındasınız. Bu haftada doğumdan
sonra 5 yaşına kadar devam edecek
olan hızlı beyin olgunlaşması
başlar. Bebeğin koku, tat, işitme,
görme ve dokunma duyuları iyice
aktif olmaya başlar. Kaşlar ve
saçlar iyice belirginleşir. Fetus
sık sık göz kırpar. Lanugo adı
verilen tüyler tüm vücudunu kaplar
ancak yoğun olarak yüz ve boyun
çevresinde bulunur. Kalp atımları
hızlanır. Erkek bebekteki testisler
karın boşluğundan torbalara doğru
inmeye başlar. Eğer bebeğiniz bir
kız ise yumurtalıklarında tam 6
milyon yumurta hücresi vardır.
Bundan sonra yeni yumurta hücresi
gelişmez. Mevcut olanların ise
sayısı giderek azalır ve doğumda
yaklaşık 1 milyona iner. Bebeğin
hareketleri de hızlanır ve
kuvvetlenir. Bebeğin ağırlığı
yaklaşık 250-450 gram arasındadır.
Bu haftadan sonra gebeliğin sona
ermesi düşük olarak değil erken
doğum olarak isimlendirilir. Bebeğin
tüm organlarının ve kalbinin
değerlendirildiği malformasyon
ultrasonografisi ya da başka bir
isimle ikinci düzey ultrason için
ideal zaman 20. haftadır. Bu haftada
rahimin tepe noktası göbek deliği
hizasına kadar büyümüştür. Bu
dönemden sonra 38. haftaya kadar her
hafta yaklaşık 1 santimetre
yükselir. 38. haftadan sonra ise
bebeğin doğum kanalına doğru inmesi
nedeni ile rahimin tepe noktası da
aşağıya inmeye başlar. Orta hatta
göbek deliği ile kasık arasında
siyahlık belirmeye başlar. Buna
linea nigra adı verilir ve doğumdan
sonra kaybolur. Bu haftadan sonra
gebelik çatlakları
görülebileceğinden önlem almak
yararlı olacaktır.Bebeğin
hareketleri rahatça hissedilebilir.
Normalde bir bebek saatte en az 2
kez hareket etmelidir. Ancak bu sayı
gerçekte çok daha fazla olmasına
rağmen sadece yeterince güçlü olan
hareketler anne adayı tarafından
hissedilebilir.
21. Hafta
Yirmibirinci haftaya ulaşildiginda
bebekteki hizli büyüme biraz
yavaşlar. Bu haftada en önemli olay
kalp kasinin güçlenmesidir.
Bebeginizin kalbi, kani çok daha
etkili şekilde pompalamaya
başlamiştir. Sizin dolaşiminizdaki
kan miktarindaki artiş nedeni ile
özellikle tüm gün ayakta olan
gebelerde akşamlari ayaklarda ve
ayak bileklerinde şişmeler olabilir.
Bu tamamen normal bir durumdur. Gün
içinde zaman zaman ayaklari hafif
yükselterek dinlenmek ve eger
mümkünse 2 saatten fazla ayakta
kalmamak duruma yardimci olabilir.
Bol su içmek bu yakinmalari
arttirmaz tam tersine azaltir. Ihmal
etmemeniz gereken bir başka konu ise
artik en azindan haftada bir kez
tansiyonunuzu ölçtürmenin faydali
olacagidir. Karın boşluğu içerisinde
büyüyen uterusun diğer organlar ile
birlikte diyafram kasını da
sıkıştırması sonucu pek çok gebe bu
dönemde nefes darlığı ya da çabuk
nefes nefese kalma sorunu
yaşayabilir. Bu da gebeliğin normal
sonuçlarından birisidir. Gebelik
ilerledikçe bu sıkıntılar artabilir.
Yine daha önce başlamadıysanız bu
haftadan itibaren demir desteğine
başlamanızda fayda var. Diyet ile
aldığınız demir gebelikte size
yeterli gelmeyecektir. Bu nedenle
mutlaka dışarıdan destek
almalısınız.
22. Hafta
Artık bebeğinizle konuşabilir, ona
bir şeyler okuyabilir ya da şarkı
söyleyebilirsiniz. Çünkü artık o
sizi duyabilir. Hatta duymakla
kalmaz seslere tepki de verebilir.
Bu nedenle bebek gelişimi için
yapılmış müzik CD'leri
dinletebilirsiniz. Anne karnında
klasik müzik dinlemenin ruhsal
gelişime olumlu yönde etkisi
olduğunu iddia eden çalışmalar
mevcut. Hatta bazı çalışmalar
bebeğiniz doğmadan önce ona
okuduğunuz kitapları, doğduktan
sonra emzirirken yeniden
okuduğunuzda minik yavrunuzun daha
güçlü emeceğini iddia ediyorlar.
Bebeğinizde bu gelişmeler olurken
siz de artık dengenizi sağlamakta
zaman zaman güçlük çektiğinizi fark
edebilirsiniz. Karnınızın büyümesine
bağlı olarak bel kavisiniz de içeri
doğru genişlediğinden vücudunuzun
denge merkezi yer değiştirmektedir.
Bünye buna aynı hızda uyum
sağlayamadığından dengenizi
sağlamakta güçlük yaşayabilirsiniz.
Bu nedenle evde yanlızken banyo
yapmamanız tavsiye edilir. Yine aynı
nedenler ile dengeye dayalı sporlara
da ara vermeniz gerekli. Gebelik
hormonlarına bağlı olarak parmak
eklemlerinize kadar tüm
eklemlerinizde gevşemeler olacaktır.
Bu size bel ağrısı olarak
yansıyabilir. Bu haftalar hem denge
sorunları hem de bel ağrıları nedeni
ile yüksek topuklu ayakkabılara veda
edilmesi gereken dönemlerdir.
Gebeliğinizi geri kalan kısmında
ortopedik ayakkabılar giymeniz
rahatsızlıklarınızı azaltacaktır.
23. Hafta
Bebeğiniz artık tamamen minyatür bir
insan görünümündedir. Kulak içinde
yer akan minik kemikler tamamen
sertleştiği için bebek çok iyi
duyabilir. Dudakları iyice
belirginleşir, ultrasonografide
gülümsemesi fark edilebilir. Boyu
17-18 santimetre kadar olmuştur,
kilosu ise 600 gram civarındadır.
Gözleri tamamen gelişmiş olmasına
rağmen renkli kısmı olan iris daha
pigmente değildir, yani göz rengi
belli değildir. Pankreas tam manası
ile olmasa bile insülin salgılamaya
başlamıştır. Sizde ise yavaş ama
sürekli bir kilo artişi söz
konusudur. Bu dönemde aşerme adi
verilen olay hizlanir. Fazla
abartiya kaçmadan ufak tefek
kaçamaklara izin verilebilir. Bacak
kramplari yirmili haftalarini
yaşayan gebelerde nadir görülmeyen
olaylardir. Kalsiyum ve magnezyum
alimi şikayetleri ve kramplarin
sikligini azaltacaktir. Kramp
girdiginde bacaginizi düz uzatarak
eşinizden masaj yapmasini
isteyebilirsiniz. Bir başka güzel
olay ise artik bebeginizin
hareketlerini eşinizinde
hissedebilecek olmasidir. Hareketler
bebegin motor gelişimi yani kas
güçlenmesi için çok önemlidir. Bu
haftalarda yapilan ultrason
incelemelerinde bebek makat gelişken
çok kisa bir süre sonra baş gelişe
dönebilir. Bebegin ters durmasi
fazlaca önemli degildir.
24. Hafta
Dikkat: Çok iyi hazırlanmış
şartlarda ve yoğun bakım
koşullarında bu haftada doğan
bebekler yaşatılabilmektedir.
24. hafta gebelik süreci içindeki
önemli dönemeçlerden birisidir.
Çünkü bu hafta viabilite sınırı
olarak kabul edilir. Viabilite
annesine bağımlı olmadan, annesinin
vücudu dışında yaşamını devam
ettirebilme anlamında
kullanılmaktadır. Ancak fetusun
viabilitesi pratikte her zaman
gerçek olmaz. Bunu hayata
geçirebilmek için solunum, sindirim,
vücut ısısını korumak gibi yaşamsal
fonksiyonların çok iyi desteklenmesi
ve bebeğin enfeksiyonlardan
korunması gereklidir. 24 haftalık
bir fetus 650-700 gram ağırlığa
ulaşmıştır. Ülkemizde de belirli
merkezlerde bu kadar küçük bebekler
yaşatılabilmektedir. Ancak önemli
olan bu bebekleri yaşatmak değildir.
Görme, işitme gibi duyusal
faaliyetlerinin yanı sıra zihinsel
gelişimlerinin nasıl olacağı tam
anlamı ile gösterilememiş olan bu
tür bebeklerin tüm yaşamları boyunca
yakın takip altında olmaları
gerektiğine inanıyorum. Literatürde
en erken doğan ve yaşatılan bebek
Kenya'da 19 haftalıkken dünyaya
gelen ve Kelly adı verilen bir
bebektir. Bu haftada bebeğinin
akciğer içinde yer alan damar
yapıları olgunlaşır. Hemen hemen
bütün organları artık fonksiyonel
olarak görev yapabilmektedir..br>
Sizde ise diş eti kanamalari
görülebilir. Gebelik hormonlari
etkisi ile epulis gravidarum adi
verilen diş eti hastaligi
görülebilir. Dişinizi firçalarken ve
hatta agzinizi çalkalarken bile
kanamalar olabilir. Diş etleriniz
çekilebilir. Hastaligin en ileri
formunda dişlerde dökülmeler
bildirilmektedir. Bu nedenle eger
benzer yakinmalariniz varsa ihmal
etmeden diş hekiminiz ile
görüşmelisiniz. Yine 24. haftada
gebeliğe bağlı diabetin varlığını
araştırmak için doktorunuz sizden 50
gramlık glikoz tarama testi
isteyecektir. Bu test 28. haftaya
kadar ertelenebilir. Yine bu
haftalarda erken doğumun
belirtilerine karşı dikkatli olmayı
öğrenmelisiniz. Bunu başarabilmek
için de erken doğum hakkında bilgi
sahibi olmanız gereklidir.
25. Hafta
Bu haftanın en önemli olayı
bebeğinizin tat duyusunun büyük
ölçüde gelişmiş olması. Tat duyusu
ile birlikte ister inanın ister
inanmayın bebeğinizin süt dişleri de
gelişiyor. Bebeğin cildi hala daha
ince ve kırılgan. Ancak vücudu
orantılı bir şekilde doluyor, cilt
altı yağ dokuları olgunlaşıyor.
Artık uterus içinde göreceli olarak
kapladığı alan azalmaya başladı. Bu
da hareket için kendisine kalan boş
alanın giderek azalacağı anlamına
geliyor. Sonuç ise hareketlerin daha
sert hissedilmesi olacak. Bu
haftalarda yorgunluk
hissedebilirsiniz. Bu gebeliğin
normal yakınmalarından birisidir.
Aynı zamanda gözlerinizin ışığa
karşı oldukça duyarlı olduğunu fark
edebilirsiniz. Gebeliğe bağlı göz
kuruluğu pek çok anne adayının ortak
yakınmasıdır. Sorunun üstesinden
gelebilmek için yapay gözyaşı
preparatları kullanabilirsiniz.
Büyüyen rahimin baskı yapması ve
dolaşımın bozulması nedeni ile
bacaklarda ve belde ağrılar
olabilir. Bazı gebelerde ise el
parmaklarında dahi ağrılar olabilir.
Bu gibi durumlarda soğuk tatbiki
oldukça yararlı olmaktadır.
26. Hafta
Bebeğinizin akciğerlerinde hava
kesecikleri oluşmaya başladı.
Doğumdan hava solumayı sağlamak için
akciğerler sürfaktan adı verilen bir
madde üretirler. Bu madde, minik
hava keseciklerinin çeperlerinin
birbirine yapışmasına engel olur. Bu
sayede her nefes alışta kesecikler
hava ile dolar. Bu haftada
bebeğinizin akciğerleri sürfaktan
üretmeye başladı, ancak miktarları
tabii ki yeterli değil. Erken doğum
tehdidi yaşayan anne adaylarına
yapılan bazı enjeksiyonlar ile bu
maddenin yapımı hızlandırılmaya
çalışılır. Amaç erken doğum olur ise
bebeğin solunum problemi yaşamasını
engellemeye çalışmaktır. Yapılan
çalışmalarda 26 haftalık bebeklerin
beyin dalgaları incelendiğinde
dokunmaya beyin dalgaları ile cevap
verdiği saptanmıştır. Ayrıca ilginç
bir bulgu da karnınıza kuvvetli bir
ışık kaynağı dayadığınızda bebeğin
kafasını o yöne çevirmesidir.
Bu haftalarda birden bire ve durup
dururken karnınızda bir sertleşme
hissedebilirsiniz. Endişelenmeyin.
Bu gebe rahimde, normalde görülen ve
Braxton-Hicks olarak isimlendirilen
kasılmalardır. Erken doğum
tehdidinde ise kasılmalar sürekli ve
belirli aralıklarla gelir. Düzenli
kasılmaları saptamak için eşinizden
yardım isteyebilirsiniz. Eşiniz,
elinin ayasını uterusunuzun tam tepe
noktasına yerleştirerek beklemeli.
Bu haftada uterusun tepe noktası
göbek deliğinin yaklaşık 5
santimetre yukarısındadır. Eşiniz 20
dakika kadar bu şekilde bekleyerek
kasılmaların varlığını ve sıklığını
saptayabilir. Bu işlemi kendiniz de
yapabilirsiniz, ancak objektif
olarak değerlendiremeyebileceğiniz
için eşinizden istemenizde yarar
var. Kasılmaları siz ağrı olarak
hissetmeyebilirsiniz ya da çok hafif
adet sancısı şeklinde fark
edebilirsiniz. Eğer bunların sıklığı
konusunda endişeleriniz varsa hemen
doktorunuz ile temasa geçiniz.
27. Hafta
Bu haftaya gelindiğinde bebeğinizin
gözlerinin rengi belli ve gözünü
açıp kapamaya başlıyor. Beyin
olgunlaşması hızla devam ediyor ve
sese verdiği tepkiler iyice arttı.
Boyu 25 santimetreye yaklaştı ve
kilosu 1000 kilogram civarında.
İkinci trimesterin sonu olan 27.
haftada solunum ve uyku problemleri
yaşayabilirsiniz. Özellikle
yattığınız zamanlarda nefes darlığı
ortaya çıkabilir. Bu durum
bebeğinize herhangi bir zarar vermez
ancak siz daha rahat edebilmek için,
geceleri yatarken kullandığınız
yastık sayısını arttırmalısınız.
Tecrübeli anne adayları yatmadan
önce yarım saatlik bir yürüyüşün
oldukça faydalı olduğunu iddia
ediyorlar.
Dikkat etmeniz gereken bir diğer
nokta da kan basıncınız. Gerçi
doktorunuz her kontrolünüzde
tansiyonunuzu ölçüyor ancak siz de
3-4 günde bir bunu tekrarlasanız
yararlı olur. Zira halk arasında
gebelik zehirlenmesi olarak da
bilinen preeklempsi için riskli
döneme girdiniz. Rutin
kontrollerinizde yapılan ultrason
incelemelerinde artık bebeğinizi bir
bütün olarak göremediğinizi fark
etmişsinizdir. Artık bebek bütün
olarak değil kısım kısım
incelenmekte. Yapılan ölçümler ile
kilosu gerçeğe yakın ölçülerde
tahmin edilebilmekte. Bu hafta ile
birlikte gebeliğinizin ikinci
trimester'i sona erdi. Yolun büyük
kısmı aşıldı.
28. Hafta
Bu hafta ile birlikte gebeliğin en
zor dönemlerinden biri olan üçüncü
trimester yani son üç aya girmiş
oluyorsunuz. Bu haftada bebeğiniz
hızla büyümeye devam edecek ve rahim
içini mümkün olduğunca dolduracak.
Rahim büyüklüğünüz neredeyse
kaburgalarınızın seviyesine ulaştı.
Bu haftada bacaklarınızdaki
varislerde artış ve şişme fark
edebilirsiniz. Yine hemoroid
probleminiz varsa bu kötüleşebilir,
ya da bacaklarınızda sık sık
kramplar yaşayabilirsiniz. 28.
haftada doktorunuz sizden glikoz
yükleme testi isteyecektir. Bu
testin amacı gebelikte ortaya çıkan
şeker hastalığını yani gestasyonel
diabeti araştırmaktır. Yine bu
haftada kan uyuşmazlığınız varsa
doktorunuza bunu hatırlatın.
28. haftada dünyaya gelen bebeklerin
yaklaşik %90'i yaşatilmaktadir.
Ancak bu bebeklerde yogun bakim
şartlarinda solunum destegi
gerekmektedir. Bebeginiz sürekli
uyuma ve uyanma dönemleri
geçirmektedir. Zaman zaman gözlerini
açip kapayabilir. Kaşlari gelişimini
tamamlamiştir. Vücudu yag depolamaya
devam etmektedir. Bu yaglar
dogduktan sonra kendi vücut isisini
ayarlamada oldukça önemlidir. Bu
haftada bebeğinizle rahatça
konuşabilirsiniz, çünkü artık sizin
sesinizi tanıyor!
29. Hafta
Artık kafası ve gövdesi arasındaki
oran normale yakın. Artık kendi
vücut ısısını ayarlayabilme
yeteneğine sahip. Kemik iliğide
sürekli kırmızı kan hücreleri yani
alyuvar üretiyor. Gözleri ise
hareket etmeye başladılar bile. Bu
arada unutmadan zaman zaman içinizde
aniden bir hareket hissederseniz
sakın şaşırmayın ve korkmayın çünkü
bebeğiniz hıçkırıyor! 29. haftaya
gelindiğinde hamileliğinizi artık
iyice hissetmeye başladığınız fark
edeceksiniz. Bu haftalarda karın
cildinizde kaşınmalar hissetmeniz
normaldir. Bunun yanı sıra karın içi
basıncındaki ve dolaşım sistemindeki
değişikliklerin sonucunda hemoroid
(basur) problemi görülebilir. Ayrıca
nefes darlığı, midede yanma,
bacaklarda kramplar gibi yakınmalar
ortaya çıkabilir. Bu yakınmaların
sizi hamileliğinizden soğutmasına
izin vermeyin. Bunların hepsi geçici
ve tedavi ile üstesinden
gelinebilecek şikayetleridir.
30. Hafta
Bebeğinizin cildini kaplayan ve
lanugo adı verilen ince tüyler artık
yavaş yavaş kaybolmaya başlarken el
ve ayak tırnakları yavaş yavaş
uzuyor. Kemik iliği kan hücresi
üretimini tamamen karaciğerden
devraldı. Öte yandan bebek artık
etrafının farkına varmaya başlar.
Rahimin içi genellikte zifiri
karanlık gibi düşünülse de anne
adayının bulunduğu çevreye bağlı
olarak aydınlık ya da karanlık
olabilir ve bebek bunun ayrımını
yapabilir. Erkek bebeklerde
testisler torbaya iniş sürecini
tamamlamak üzeredir. Bebeğin
ağrılığı doğumda olacağı ağırlığın
üçte ikisine ulaşmıştır. Bu
haftalarda anne adayı artık
hamilelikten iyice sıkılmaya başlar.
Uyuyamamak ve mide yanmaları sık
görülen problemlerdir. Zaman zaman
kasıklarınızda bir ağrı ya da
kasılma hissedebilirsiniz. Bunlar
rahimin gerginliğini sağladığı küçük
ve önemsiz kasılmalardır.
31. Hafta
Bebeğinizin beyni hızla
olgunlaşmasına devam ediyor. Hızla
gelişen bir başka bölüm ise bebeğin
kemikleri. Bebeğiniz bu haftalarda
her zamankinden daha fazla kalsiyuma
gereksinim duyuyor. Bu nedenle süt
ve süt ürünlerini bolca tüketmeli ve
doktorunuz gerek gördüğü taktirde
kalsiyum ilaçları kullanmalısınız.
Bebeğinizin göz bebeği ışığa
reaksiyon vererek açılıp kapanmaya
başladı bile. Büyüyen bebek ve rahim
göğsünüzde sıkışmaya neden olabilir
ve göğüs ağrısı ortaya
çıkabilir.Bebek ile içinde yüzdüğü
sıvı arasındaki oran bebek lehine
bozulduğu için ona kalan alan
daralmıştır. Bu nedenle bebeğinizin
hareketlerini daha fazla
hissedebilirsiniz. Daha önce fark
etmediğiniz küçük hareketler bile
sizi rahatsız edebilir.
32. Hafta
Cilt altı yağ dokusu gelişmeye devam
ettikçe bebeğinizin rengi kırmızıdan
pembeye doğru dönmeye başlar. Bu
haftada bebeğinizin hareketlerinin
iyice arttığını fark
edebilirsiniz.Bebeğin hareketleri
iyilik halinin bir göstergesidir bu
nedenle hareketleri saymayı
öğrenmenizde fayda var. Bu arda
bebeğin tırnakları tamamen gelişti
ve parmak uçlarına kadar uzadılar
bile buna karşın bebeğin büyüme hızı
azaldı. Bu haftadan sonra doktorunuz
sizi 2 haftada bir görmek
isteyebilir. Bu artık doğumun
yaklaştığı anlamına da gelir. Erken
doğum ile ilgili belirtileri öğrenip
takip etmelisiniz. Sindirim sistemi
ile ilgili sorunları azar azar ama
sık sık yüksek lifli yiyecekler
tüketerek ve bol sıvı içerek
azaltabilirsiniz. Bacaklarda kramp
çok sık rastlanılan bir bulgudur ve
sizin kalsiyum ihtiyacınızın bir
belirtisi olabilir. Hamileliğinizin
sonuna yaklaşmış olmanız vitamin
alımını kesmenizi gerektirmez. Bu
vitaminleri doğuma kadar kullanmanız
gereklidir.
33. Hafta
Son haftalara hızla yaklaştıkça
bebeğinizin beyninde oluşmuş olan ve
nöron adı verilen milyarlarca sinir
hücresi de onun rahim içi
yaşantısında etrafındakileri
öğrenmesine yardımcı olur. Bebeğiniz
duyabilir, hissedebilir ve
görebilir. Bu haftalarda bebeğinizin
baş çapı eskiye oranla daha hızlı
büyümeye başlar. Bebeğinizin göz
bebekleri tıpkı sizinkiler gibi
ışıkta küçülüp karanlıkta büyüme
yeteneğini kazanmıştır. Bebeğiniz bu
sayede bulanık olarak görebilir.
Yenidoğanlar gibi bebeğiniz
zamanının büyük bir kısmını uyuyarak
geçirir. Hatta erişkinlerdeki gibi
derin uykuya dalar ve gözlerinde
hızlı göz hareketleri (REM)
saptanabilir. Erişkinlerdeki REM
uykusu rüya görülen anları temsil
etmektedir. Bebeğinizin rüya görüp
göremediğini bilemeyiz ama onun rüya
gördüğünü hayal etmek bile hoş bir
düşünce olsa gerek. Bebeğinizin
akciğerleri artık gelişimi ve
olgunlaşmasını neredeyse
tamamlamıştır. Koruma ve doğum
sonrası vücut sıcaklığını koruma
görevi yapan cilt altı yağ dokusu
kalınlaşmaya devam etmektedir.
Bebekler hamileliğin son
dönemlerinde hızlı kilo alırlar.
Bebeğiniz artık yavaş yavaş doğum
pozisyonunu almaktadır. Eğer kafası
yukarda ise büyük bir olasılıkla
makat geliş nedeniyle sezaryen
olmanız gerekecektir. Sonlara
yaklaştikça siz de daha hizli kilo
aldiginiz fark edebilirsiniz.
Ellerde ve ayaklarda hafif ödem
olmasi normaldir ancak şiddetli
başagrilariniz varsa, çakan işiklar
ya da noktaciklar görüyorsaniz,
şişliklerde ani bir artiş varsa,
karin agrisi, bulanti ve kusmaniz
oluyor ise preeklempsi açisindan
dikkatli olmali ve mutlaka zaman
kaybetmeden doktorunuzla
görüşmelisiniz. Eğer bebeğiniz çok
iriyse ya da ikiz ya da üçüz bebek
bekliyorsanız karnınızın içindeki
aşırı şişlik nedeniyle midenize olan
bası ve rahatsızlık hissi nedeniyle
iştahınızda azalma olabilir.
Bebeğinizin diz ve dirsek
vurmalarını ayırt edebilirsiniz.
Zaman zaman içerde bebeğin
hopladığını hissettiğinizde
telaşlanmayın. Bu bebeğinizin
hıçkırmalarıdır ve tamamen normal
bir durumdur.
34.hafta
Bebeginizin akcigerlerinde büyük bir
olasilikla artik surfaktan adi
verilen madde vardir. Surfaktan,
akcigerlerde havalanmayi saglayan
alveollerin içindeki havayi
bosalttiktan sonra duvararinin
birbirine yapismasini önleyen
maddedir. Zamanindan çok önce dogan
bebeklerde yogun bakimda surfaktan
disaridan verilir. Bebeginizin
akcigerlerinde surfaktan olmasi
dogum durumunda solunum problemi
yasama olasiliginin çok azaldigi
anlamina gelir. Bebeginizin agriligi
2 kilo civarindadir. Boyu ise
yaklasik 42
santimetredir.Bebeginizin böbrek
üstü bezlerinden (adrenal)
salgilanan hormonlar sizde süt
üretimini baslatabilir. Bebeginiz
uyurken sizin gibi davranir. Yani
artik gözlerini uyurken kapatip
uyanikken açik tutar. Tirnaklari
parmak uçlarina kadar uzamistir.
Bebeginizin bagisiklik sistemi
gelismektedir, basit ve hafif
enfeksiyonlarla mücadele edebilecek
yetenegi kazanmistir.Bu haftadan
baslayarak yasal olarak dogum öncesi
iznine ayrilabilirsiniz. Bu
haftalarda halsizlik ve yorgunluk
pek çok hamile kadinin en önemli
sikayet sebeplerinden birisidir.
Uyuma güçlükleri, kilo artisi ve
buna bagli olarak hareket
yeteneginde azalma sorun yasamaniza
neden olacaktir. Bu dönemde cinsel
isteksizlik yasayabilirsiniz.
Herhangi bir zararinin oldugu
gösterilmemis olsa da eger
istemiyorsaniz esinizi anlayisli
olmak konusunda ikna etmelisiniz. Bu
haftalarda yasanan bir baska sorun
da dogum ve doguma ait konularla
ilgili endiselerdir. Esinizin ve
doktorunuzun yaklasimi son derece
önemlidir. Dünyada hergün binlerce
kadinin dogum yaptigini ve bunlarin
sadece çok az bir kisminin sorun
yasadigini aklinizdan çikarmamaya
çalisin.
35.hafta
Bu haftadan sonra artik erken dogum
sancilariniz baslasa bile doktorunuz
durdurmaya çalismayacaktir.
Bebeginiz dogum sonrasi genelde
sorunsuz ya da az bir bakim ile
yasamini kolaylikla devam
ettirebilir ve agirligi 2000 gramin
üzerindedir. Bebeginizin yag
depolamasi devam ediyor. Bu haftada
kol ve bacaklarda yag tutulumu
basliyor. Tüm organ sistemleri
gelisim ve olgunlasmasini tamamladi.
Artik son rütuslar yapiliyor. Artik
içinde yüzdügü suya oranla rahim
içinde daha fazla yer kaplamaya
basladigindan hereketleri de çok
kolay olmayacaktir.
Doktorunuz bu haftadan itibaren her
kontrolde sizi muayene ederek rahim
agzinizin durumunu, açiklik olup
olmadigini incelemek isteyebilir. Bu
haftalara geldiginizde uykusuzluk
probleminiz artis gösterebilir.
Uykusuzlugun bir nedeni de bebegin
yavas yavas asagi inmesi nedeniyle
mesaneye basi yapmasi ve sik
araliklarla tuvalete gitme
gereksinimi duymaniz olabilir. Gece
yatmadan önce sivi aliminizi
kisitlamaniz bu konuda size yardimci
olabilir.
36.hafta
Mutlu finale sadece 4 hafta kaldi
(eger sezaryen olacaksaniz 2 hafta
kadar daha zamanininz var demektir).
Bebek ise hemen hemen hazirlandi.
Her an dogum kanalina girebilir. Bu
haftada yag birikimi diz ve
dirseklerde hizlaniyor. Boyun ve
bilekleri de unutmamak lazim.
Bebeginizin dis etleri de
olgunlasmasini tamamladi ve artik
sert. Yanaklarinda ise yaglar
birikti ve artik sikilacak hal
aldi!.. Hamileliginizin basinda
ultrasonda gördügünüz o ufacik canli
artik tam anlamiyla yaklasik 2750
gram agirliginda bir insan
yavrusu.Bu haftada bebeginiz genelde
son durus pozisyonunu almistir ve
artik dönmesi çok nadir olarak
görülür. Bu haftadan sonra
doktorunuz sizi her hafta görmek ve
sizin ve bebeginizin durumunu
degerlendirmek isteyebilir. Bu
haftalarda kilo artisiniz (hem
bebegin hem de sizin) çok hizli
olabilir. Doktorunuz vajinadan
kültür alarak grup B Streptokok
enfeksiyonu tasiyip tasimadiginizi
incelemek isteyebilir. Bu haftalarda
karninizin üst kisminda bir bosluk
ve rahatlama hissedebilirsiniz. Bu
bebeginizin dogum kanalina dogru
indigini belirtir ve angajman olarak
adlandirilir. Midenizdeki basi
ortadan kalkacagi için istahiniz
yeniden açilabilir. Benzer sekilde
akcigerlerinizdeki baski da
olmayacagindan soluk alip vermeniz
kolaylasir. Idrara çikma sikliginiz
angajman sonrasi tipki
hamileliginizin ilk baslarindaki
gibi iyice artacaktir.Bebeginizin
hareketleri disaridan rahatlikla
izlenebilir. Zaman zaman karnizinin
bir bölgesinde aniden bir yükselti
fark edebilirsiniz. Bebeginizin
hareketleri özellkle gögüs
kafesinizin altinda size aci
verebilir, caninizi yakabilir.
37.hafta
37. haftayi tamamladiginizda
bebeginiz ve hamileliginiz miadini
doldurmus olarak kabul edilir. Ancak
büyümesi daha durmamistir. Vücudu
yag depolamaya devam eder ve günde
yaklasik 15-30 gram kadar alirlar.
Genelde erkek bebekler kzi
bebeklerden daha fazla yag
depolarlar ve bu nedenle daha agir
dogarlar. Bebeginiz artik yeterli
koordinasyonu saglayacak
kapasitededir ve elleri ile
cisimleri rahatlikla kavrayabilir.
Eger karniniza çok kuvvetli bir isik
kaynagi dayarsaniz yüzünü o tarafa
dogru çevirecektir.Rahim içinde
soluk alip verme hareketleri yapar
ve bunlarin ultrasonda izlenmesi
bebeginizin iyi durumda oldugunun
göstergesidir. Amniyon sivisina göre
hacmi çok arttigindan hareket etmesi
zorlasir ve bebek hareketlerinde
azalma fark edebilirsiniz. Bu
haftaya kadar rahmi agziniz ve onu
rahim içine baglayan kanal sümügümsü
bir tikaç tarafindan
doldurulmaktaydi. Bu mukus tikacin
amaci rahminizin içini ve bebeginizi
vajinadan gelebilecek mikrop ve
enfeksiyonlara karsi korumaktir. Bu
mukus tikacin vajinanizdan gelmesi
dogumun belirtilerinden biridir ve
halk arasinda "nisan gelmesi" olarak
adlandirilir. Nisan dogumdan birkaç
hafta önce gelebilecegi gibi sadece
bir kaç saat önce de gelebilir.
Nisani genelde kanli sümügümsü bir
akinti seklinde hissedersiniz
38.hafta
Eger planli sezaryen olacaksaniz bu
haftadan sonra herhangi bir günde
güvenle dogumunuzu yapabilirsiniz.
Bazi durumlarda normal dogum
planlanan gebelerde doktorunuz suni
sanci vererek dogumunuzu
gerçeklestirebilir.Bu haftada
bebeginizin kafa çevresi ile arin
çevresi yaklasik olarak birbirine
esittir.Yag birikimi giderek
yavasladigindan kilo alimi da
yavaslar. Ayni sekilde siz de daha
az kilo almaya baslarsiniz.
Yanaklari ve emme kaslari tamamen
gelistiginden ve bebeginiz sürekli
içinde yüzdügü amniyon sivisini
yutar. Bu sivi ile birlikte sinirim
sisteminden, cildinden dökülen
hücreler ile tyler barsak içerigini
yani diskisini olusturur. Bu diskiya
"mekonyum" adi verilir. Mekonyum
koyu yesil-siyah renkli bir maddedir
ve bebek herhangi bir nedenle
sikintiya girdiginde ilk olarak
kakasini yapar. Zaman zaman
bacaklarinizda elektrik çarpmasina
benzer yakinmalar olabilir. Bunun
nedeni bebeginiz hareket ederken ve
pelvis içinde yerlesirken rahimin
etrafindaki sinirlere dokunmasidir.
Esiniz doguma girmek istemiyorsa onu
size eslik etmesi için ikna etmeye
çalismalisiniz. Kadinlarin çogu
dogum sirasinda esleri yanlarinda
oldugunda kendilerini çok daha rahat
hissederler. Ancak esinizi çok fazla
zorlamayin belki kendisini kan
tutuyordur ve bunu size söylemekten
çekiniyordur. Bazi kadinlar ise
eslerinin kendilerini o halde
görmesi düsüncesinden rahatsiz
olurlar. Eger esiniz doguma katilmak
istiyorsa ancak siz bundan
rahatsizlik duyacaksaniz esinize
durumu açikça anlatarak size anlayis
göstermesini isteyebilirsiniz. Kendi
onaylamadigi halde esi herseye
ragmen doguma girmek isteyen
kadinlara küçük bir hile önerisi.
Gizlice doktoruzla konusun ve
esinizi içeri almamasini isteyin -:)
39.hafta
Son haftaya girildiginde oksijen ve
besin maddelerini bebeginize tasiyan
göbek kordonunun uzunlugu yaklasik
50 kalinligi ise 1.3 santimetre
civarindadir. Bebeginizin agirligi
3000 gramin üzerindedir ve rahimin
büyük bir kismini
doldurmaktadir.Bebeginizin cildini
kaplayan ve verniks adi verilen
kremsi madde ortadan kaybolmaya
baslar. Benzer sekilde lanugo adi
verilen tüyler de büyük ölçüde
dökülmüştür.Sizden geçen antikorlar
bebeginizin dogum sonrasi en az 6 ay
süreyle enfeksiyonlara karsi
mücadelesinde yardimci olacaktir.Son
haftada amniyon zari her an
açilabilir ve sulariniz gelebilir.
Bazen bardaktan bosalircasina hizli
ve fazla miktrada olan bu olay bazen
de çok yavas olabilir. Hatta
kendinizi idrar kaçirirmis gibi
hissedebilirsiniz. Miktari ne olursa
olsun sularinizin geldigini
düsünüyosaniz zaman kaybetmeden
doktorunuzu aramali ya da hastaneye
gitmelisiniz.Vücudunuzun denge
merkezi iyice degistiginden
dengenizi saglamakta güçlük
yasayabilirsiniz.Özellikle ilk
bebeginizi bekliyorsaniz esinizle
bir çift olarak yasadiginiz bu son
günlerin kiymetini bilin. Bundan
sonraki hayatinizi bir aile olarak
devam ettireceksiniz.
40.hafta-Muhtesem final
Eger hala daha dogum yapmadiysaniz
iyice sikilmaya ve sabirsizlanmaya
basladiniz demektir.Sizden
salgilanan hormonlarin bebeginizin
dolasiminda da bulunmasi nedeniyle
erkeklerde torbalar, kizlarda da
labiumlar normalden daha büyük
görünecektir. Hatta dogum sonrasi
memelerinden süt dahi gelebilir. Bu
hem kiz hem de erkek bebeklerde
rastlanabilen bir durumdur ve bir
kaç gün içinde kendiliginden
kaybolur.Bu hafta size çok uzun
gelebilir. Sabirli olmaya
açalismalisiniz. Siz herhangi bir
agri hissetmeseniz bile rahim
agziniz yavas yavas açilmaya
baslamis olabilir. Normal sancilarin
baslamasi ile rahim agzindaki
açiklik ve incelme de artmaya
baslar. Açiklik 10 santimetre
oldugunda dogumun ilk evresi
tamamlanmistir. Daha sonra ikinci
evre yasanir ve bebeginiz dünyaya ve
size merhaba der. Vajinal dogumda
kafa dogduktan hemen sonra
doktorunuz bebeginizin agzini siler
ve ilk aglamasi odada yankilanmaya
baslar. Bu asamada daha göbek
kordonu kesilmeden bebeginizin
kucaginiza verilmesi ilk temasin
daha sicak yasanmasini saglar.